عميق: مشکلات عرصه کتاب کودک با خرد جمعي حل مي‌شوند.
12 4 1391    

مجيد عميق در گفت‌وگو با خبرگزاري کتاب ايران (ايبنا)، سابقه انتشار کتاب‌هاي کودک را به عنوان مقدمه‌اي بر تشريح مشکلات اين عرصه بيان کرد و گفت: حوزه نشر کتاب‌هاي کودک و نوجوان حدود ?? ميليون نفر را در کشور ايران مخاطب قرار مي‌دهد. اگر به تاريخچه نشر کتاب‌هاي مناسب اين گروه سني در کشورمان مراجعه کنيم مي‌بينيم که قبل از انقلاب کتاب‌هاي کمي در اين حوزه منتشر شده که ?? درصد آن‌ها هم ترجمه از زبان‌هاي ديگر بوده‌اند. در آن زمان بيشتر نشر فرانکلين عهده‌دار انتشار کتاب‌هاي کودک بود. بيشتر داستان‌هاي آثار کودک نيز پيامي در برنداشتند و غالبا تنها به معرفي فرهنگ غرب مي‌پرداختند. البته گاهي نيز کتاب‌هاي علمي ترجمه‌اي نيز براي بچه‌ها منتشر مي‌شد. 

اين مترجم افزود: تحليل ادبيات کودک و نوجوان در دوران پيش از انقلاب اسلامي نشان مي‌دهد که در آن زمان ادبيات چيز زيادي براي کودکان و نوجوانان عرضه نمي‌کرد. کتاب‌هاي داستاني هم که به صورت جسته و گريخته منتشر مي‌شد اغلب پيام‌هايي بزرگسالانه داشتند و مسايل ايدئولوژيک و غالبا مارکسيستي را در غالب کتاب کودک بيان مي‌کردند!

وي کانون پرورش فکري کودکان و نوجوانان را نگين فعاليت‌هاي حوزه کتاب کودک دانست و گفت: در سال‌هاي ??-?? و اوايل دهه ?? و پس از آغاز به کار انتشارات کانون پرورش فکري کودکان و نوجوانان، آثار موفقي در زمينه کتاب‌هاي تاليفي و ترجمه وارد بازار کتاب کودک شد. کتاب‌هايي که از نظر داستان و تصويرگري آثار قابل قبولي و مناسبي به حساب مي‌آمدند. در اين دهه مجلات پيک هم منتشر شد و بخشي از آثار تاليفي و ترجمه‌اي ادبيات کودک را در اختيار علاقه‌مندان قرار داد. 

مترجم «جنگل خيزران» درباره وضعيت ادبيات کودک در سال‌هاي بعد از انقلاب اسلامي توضيح داد: بعد از انقلاب با توجه به شرايط انقلاب، نگاه‌ها و ايده‌ها متحول شد و ادبيات کودک و نوجوان جايگاه خود را در کشورمان پيدا کرد. در دهه ?? ، مجموعه مجلات رشد جاي مجلات پيک را گرفت و کيفيت آثار منتشر شده در اين مجلات افزايش يافت و داستان‌هايي با مضامين اخلاقي در اين مجلات منتشر شد. 

وي ادامه داد: در دهه ??، حوزه کتاب کودک نيز رشد چشم‌گيري داشت. نسبت کتاب‌هاي ترجمه شده به فارسي در مقابل تاليف، از نسبت پيشين کمتر شد، کيفيت کتاب‌هاي تاليفي بهبود يافت و تب استقبال از داستان‌هاي جن و پريان اروپايي در کشورمان فروکش کرد. فعالان اين حوزه در آن سال‌ها با دل و جان کار مي‌کردند و ?? درصد از آثار منتشر شده تاليفي و تنها ?? درصد ترجمه از زباني ديگر بود. 

عميق افزود: البته وقتي درباره ترجمه کتاب‌هاي کودک صحبت مي‌شود بايد توجه داشت که در حوزه علمي، ?? درصد از آثار ترجمه‌اي است، چون تاليف و انتشار اين کتاب‌ها به دليل نياز به تحقيقات علمي درباره موضوع مورد نظر يا ضرورت استفاده از عکس و تصوير هزينه خاصي را به مولف و ناشر تحميل مي‌کند. 

مترجم کتاب‌هاي علمي کودک و نوجوان درباره سهم تاليف و ترجمه از بازار کتاب کودک اظهار کرد: از سال 70 به بعد دوباره شاهد افزايش کمي ترجمه شديم و تاليف هم با افت کيفي در حدود 20 درصد، از نظر کمي سرجايش بود ولي به دليل افزايش انتشار آثار ترجمه‌اي اين باور نادرست به وجود آمد که ترجمه بازار کتاب کودک را در دست گرفته است در حالي که تاليف بايد همزمان با ترجمه خودش را بالا مي‌کشيد. در اين دوره کتاب‌هاي بازاري در کنار آثار ارزشمند نويسندگان مطرح حوزه کودک و نوجوان همچون اريک کارل و لئو ليوني منتشر و از سوي مخاطبان ايراني نيز با استقبال روبه‌رو شد و در کنار کتاب‌هاي به اصطلاح تن‌ تني هم به چاپ مي‌رسيد. اگر هر سال 50 کتاب ترجمه‌اي فاخر منتشر شود بايد تلاش شود تا 100 اثر تاليفي به چاپ برسد اما بي‌کفايتي تاليف کتاب کودک به آثار سخيف ترجمه شده اجازه خودنمايي مي‌دهد. 

وي درباره دلايل افت تاليف گفت: گراني، تورم و مشکلات اقتصادي از جمله عوامل افت کيفي آثار تاليفي به شمار مي‌روند. برخي از نويسندگان اين حوزه به دليل مسايل مالي، آثار را بدون بازنگري به ناشر تحويل مي‌دادند و ناشر براي به دست آوردن سود کمي بيشتر از معمول اين آثار را منتشر مي‌کرد. مساله‌اي که در دهه 60 کمتر اتفاق مي‌افتاد. در دهه 60 با وجود جنگ تحميلي، مشکلات اقتصادي کمتر بود، احتکار، تجمل‌پرستي و اشرافي‌گري در جامعه وجود نداشت و به همين خاطر تنها کساني در حوزه کتاب کودک کار مي‌کردند که به آن عشق مي‌ورزيدند و انسان‌هاي متعهدي بودند. 

مترجم کتاب «سفرهاي فضايي» درباره ترجمه کتاب‌هاي علمي و مشکلات اين حوزه اظهار کرد: در تمام اين دهه‌ها، ترجمه آثار علمي براي کودکان و نوجوانان جايگاه خود را حفظ کرد اما اين عرصه هم از آسيب مترجمان کم‌سواد در امان نماند و برخي از ناشران هم آثار چنين مترجماني را بدون ويراستاري علمي منتشر کردند؛ به همين دليل مخاطبان کتاب‌هاي علمي کودک و نوجوان با انبوهي از کتاب‌هاي علمي خوب اما پرغلط روبه‌رو شدند. البته درباره کتاب‌هاي علمي مناسب کودکان و نوجوانان به جز ويراستاري علمي، بومي‌سازي نيز ضروري است. 

وي با تاکيد بر «به صدا درآمدن زنگ خطر در عرصه کتاب کودک» در اين‌باره توضيح داد: در دهه ?? وضعيت کتاب‌هاي کودک و نوجوان نگراني نهادهاي فرهنگي داخلي را برانگيخت. برخي از مسوولان معتقدند در اين سال‌ها ترجمه زياد شده و موجب از بين رفتن تاليف در اين حوزه مي‌شود در حالي که عدم برنامه‌ريزي در تاليف موجب توقف اين بخش از ادبيات کودک است؛ نويسندگان کتاب کودک بيشتر به سفارشي‌نويسي روي آوردند و وقتي کاري با عشق انجام نشود، نويسنده به خاطر پول، بيشتر مي‌نويسد و حجم کار را با ترفندهاي نادرست افزايش مي‌دهد. 

عميق افزود: در سال‌هاي ???? مجموعه داستان‌هاي هري پاتر مثل موجي مي‌آيد و چند سالي در کشور جولان مي‌دهد و فروکش نمي‌کند. استقبال از چنين آثاري نشان مي‌دهد که خلايي در عرصه ادبيات کودک و نوجوان کشور وجود داشته است که نتوانسته در مقابل اين موج بايستد. اما در کل ترجمه آثار خوب خارجي اشتباه نيست. کودکان همه جهان مثل هم فکر مي‌کنند و مي‌خندند و مي‌توانند از کتاب‌هاي آموزنده و داراي پيام‌هايي مانند اميدواري، پشتکار و خوبي استفاده يکساني ببرند. در حقيقت کتاب‌هاي تاليفي و ترجمه بايد در تعامل با يکديگر باشند. مگر دنيا خاويار، زعفران و فرش ما را نمي‌شناسد؟ اين شناخت تهاجم فرهنگي به حساب نمي‌آيد. ما هم بايد آثار و محصولات خوب آن‌ها را بگيريم و استفاده کنيم. 

مترجم کتاب «سيب و ماه» درباره رابطه تاليف و ترجمه و نقش مولفان کتاب کودک اظهار کرد: نويسندگان ايراني هم بايد تلاش کنند آثارشان را در بازار کتاب کودک جهان عرضه کنند. ما در عرصه کتاب دير جنبيديم و درخواب خرگوشي خودمان مانديم. اين عقب‌ماندگي بايد هرچه زودتر با برنامه‌ريزي درست جبران شود. در بحث رابطه فرهنگي با ساير کشورها و ترجمه آثار آنان در حوزه‌هاي مختلف به ويژه در حوزه کودک و نوجوان تعامل بهترين عملکرد است. در اين زمينه فرد ضعيف به تقابل روي مي‌آورد. در حالي که اگر تاليف قوي باشد ترجمه سخيف را به خودي خود به حاشيه خواهد راند. 

وي برخي از مشکلات انتشار کتاب کودک را چنين برشمرد: يکي از مشکلات عرصه انتشار کتاب‌هاي کودک، تعويض مديران دولتي و مسوولان فرهنگي است.

0
0


دیدگاهی ارسال نمائید.
       

تمامي كالاها و خدمات اين فروشگاه، حسب مورد داراي مجوزهاي لازم از مراجع مربوطه مي‌باشند و فعاليت‌هاي اين سايت تابع قوانين و مقررات جمهوري اسلامي ايران است


عضویت در خبرنامه
محصولات محبوب بایگانی